W skład ZUS wchodzi centrala, 42 oddziały i podległe im inspektoraty oraz biura terenowe.

Nadzór nad zgodnością działań ZUS z obowiązującymi przepisami sprawuje prezes Rady Ministrów.

Organami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są prezes ZUS, zarząd i rada nadzorcza.

Do najważniejszych zadań ZUS należy:

• stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych,
• ustalanie uprawnień do świadczeń oraz określanie zasad ich wypłacania,
• pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
• prowadzenie rozliczeń z zakładami pracy i innymi jednostkami z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nie świadczeń podlegających finansowaniu przez ZUS,
• prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek,
• kontrolowanie wykonywania przez zakłady pracy obowiązków w zakresie ubezpieczenia społecznego,
• prowadzenie prewencji rentowej.